Bloeiende heide, de Liesberg in de verte.

De Liesberg Midden op de foto, in de verte.

Nog een paar mooie plaatjes van de bloeiende Elspeter heide, achter Vierhouten, nu een week geleden.
De zon scheen uitbundig en dat maakte de wandeling tot een feest. Steeds met de camera klaar staan wordt dan ook wel tot een moeten en ik had er twee bij me. Eén op de mobiel en  mijn grote Panasonic camera. Nou ja, je zou het willen, maar ieder struikje kun je niet vastleggen en vrij van je afkijken is wel veel fijner en vrijer.

Langs de kant van het fietspad, het Liesbergpad, dat dwars over de heide loopt, vond ik eerder ook stijve ogentroost en tormentil. Ik heb er nu ook naar gezocht, maar de Evertjes hadden de kanten zo omgewroet dat de plantjes zijn verdwenen. Het verbaasd me wel, dat die varkentjes naar boven lopen, de heuvels op, wat ze normaal niet gauw doen.   

Een minpunt is ook dat er betonnen fietspaden zijn aangelegd, dat kan de mineralen in grond verstoren, voor bepaalde planten. 

Het fiets wel veel fijner, maar de varkens hadden de grond over het fietspad gewroet en daardoor was er een smal pad overgebleven om veilig te berijden.
Van de kant van Vierhouten loopt het pad omhoog, dan doe je vanzelf wel rustig aan, maar van de andere kant gaat het omlaag, waardoor je fiets een duizelingwekkend vaart maakt en dan wordt het gevaarlijk met tegenliggers.
De Liesberg ligt aan de andere kant van de Elspeterweg. Die moet je recht oversteken. 
Onze Canadese familie lacht om de benaming 'berg' voor die heuvel. Ze vinden onze bergen niet hoog genoeg, maar wij moeten er tegenop fietsen en zij doen het per auto. 

De Liesberg is een prachtige verhoging met zeven loofbomen op de top. Wel bijzonder dus in een heidelandschap.

Het groene tegen de heuvel op is kraaiheide. Het groeit op de noort- of de oostkant van de verhoging. Het is een polaire soort en vindt in deze streken de meest zuidelijke grens. Deze heide ruik erg lekker.

Ik heb geprobeerd ze te vermijden, maar de heide groeit dicht met vliegdennen, de zaailingen van de grove den. Er wordt veel te weinig aan gedaan om ze weg te halen. 

Van de droge tuin naar de prachtig bloeiende heide

De heerlijke zomer neigt weer naar het einde. Kruiden in de tuin zijn verdroogd en van Myrrhis odorata is niets meer over. Na de regenbuien van de laatste uren en als er zo af en toe nog een bui gaat vallen, zal de groei er wel weer inkomen. Het enige wat er nu oogstbaar is, zijn tomaten en boomspinazie (Chenopodium gigantum) . Een plant die in ons bezit kwam door aankoop van een stekje uit de tuin van kasteel de Cannenburg in Vaassen.
Deze vergeten groente is het lekkerst om rauw te eten, als de plant nog jong is, door salades of, zoals ik vaak doe, door smoothie. Gisteren heb ik nog een smoothie gemaakt van het blad van de plant met een avocado en een banaan, maar voor het lekkere was het blad al iets te vezelig. Gekookt is het nog goed bruikbaar en gezond. De laatste tijd stoom ik de groente, als het kan in een vergiet, boven op de pan met aardappels. Afgesloten met de pannendeksel. Zout moet dan wel op het eigen bord geregeld worden.
Zo blijft ook de calium, die in water oplost behouden. 

We werden een week geleden opgeschrikt door een bericht na bloedonderzoek, dat één van ons zou lijden aan calium tekort. Bij een tweede test bleek dat gelukkig niet waar. Maar wij hadden onze les geleerd en nu stomen de groente we zoveel mogelijk.
Met het heerlijke zonnige weer, toeren we nogal eens met de fiets over de prachtig bloeiende heidevelden. Jammer is dat hier en daar het heidehaantje toegeslagen heeft, zichtbaar in grote plekken met bruine struiken. Er is ook hinderlijk veel opslag van de grove den. Als daar niet binnen heel korte tijd iets aan gedaan wordt nemen de dennen de overhand en is het gedaan met de heide. Hier op de Noord-Veluwe komen drie van de vier soorten heide voor. De Calluna, die nu zo mooi bloeit, de Erica of dopheide en de kraaiheide, mijn favoriet, vanwege de heerlijke geur.

Droge hitte heerlijk bij de airco?

Iedereen weet het, dat we nog nooit zo'n hete zomer beleefd hebben als nu.
Persoonlijk hou ik wel van warmte en ik kan er goed tegen, maar op een gegeven moment kreeg mijn gezondheid toch een flinke opdoffer, van al dat over de grens heengaan, met de gedachte: dat moet je maar aankunnen.
Op een hete dag had ik een afspraak met de huisarts. Ze verwees me door naar de polikliniek.
Een dag of tien later zat ik op de poli van het ziekenhuis.
De temperatuur was die dag weer buitengewoon zomers.
Ik had een bepaald 'vertil' probleem en dat hebben ze prima kunnen verhelpen. Ik kreeg ook goed advies en goede tijdelijke middelen.
De wachttijd was behoorlijk lang, wel ongeveer drie kwartier.
Mijn man vergezelde me en we vonden dat het er heerlijk uit te houden was bij de airco.
We waren dun gekleed in de auto gestapt en verder geen kledingstukken meegenomen. We werden kil.
De volgende dag begon het hoesten. Het verergerde de dagen daarop.
We zijn verschrikkelijk aan het blaffen geweest met longen vol slijm. Nu is het gelukkig helemaal over, maar we hebben onze les geleerd. Een extra jasje meenemen als ergens airco aan staat.
En niet meer volle gieters water tillen, zeker niet als het zo heet is. 
De tuin komt nu te kort, wat water betreft.
Myrrhis Odorata staat er nog wel goed bij, maar is niet fris en fruitig. 
Koningskaarsen (Verbascum thapsis)hebben we dit jaar alle ruimte gegeven, het is bijna een oerwoud geworden. 
Ze zijn goed inzetbaar tegen storing van de luchtwegen. 
We hadden ze zelf kunnen gebruiken tegen onze hoestbuien.
Een grapjas vertelde ons ook nog dat je de bladeren kunt nemen in plaats van toiletpapier. We hebben het niet uitgeprobeerd.   

 

Boomspinazie (Chenopodium gigantum)

 Vanmiddag kwam ik het eerste boomspinazie plantje (Chenopodium gigantum) tegen in de tuin.
Een vrolijk decoratief plantje door het mooie bladgroen en de rode bladeren aan de top.
De plant kan uitgroeien tot wel meer dan twee meter, en behoort tot de categorie 'vergeten groenten'. 
Een aantal jaren terug kochten we een stekje in de kasteeltuin van de Cannenburch.
De stek ging heel voorspoedig aan en groeide ons met prachtige grote rode zaadpluimen, ver boven het hoofd.
Het volgende jaar hadden we een tuin vol nakomelingen en zo gaat het vervolgens ieder jaar. We moeten ze drastisch weg wieden, willen we nog plaats overhouden voor andere gewassen. De grote zaadhalmen bevatten heel veel en erg vruchtbare zaden, vergelijkbaar met melde, ook een vergeten groente.
Elk jaar komen ze vanzelf weer op. 

Op zaterdag 25 juli 2026 organiseert de tuin van kasteel de Cannenburch een speciale moestuindag

Op 23 september 2022 heb ik een blog geschreven over de Cannenburch. Een 90 jarige man uit Epe vertelt in 1992 aan het Reformatorisch dagblad  over zijn bijzondere belevenissen bij bezoeken aan het kasteel in zijn jeugd.
Een ander spannend verhaal gaat over een grote geldberg in de krochten van het kasteel.

https://myrrhisodorata.blogspot.com/2022/09/kasteel-de-cannenburch.html  

Watermunt, regen, zon.

Tussen regen en zonneschijn wisselen mijn werkzaamheden in huis en hof.
Na een heerlijke warme periode, kwam de o zo nodige regen. Het begieten van de planten is nu even niet meer nodig en dat scheelt veel en zwaar werk.
Ik doe dat karwei met een gieter, zolang de regen tonnen niet leeg zijn. Als die leeg zijn, heb ik een sproeier, die aangesloten moet worden op de waterleiding. Dat is mijn allerlaatste manier om planten van vocht te voorzien.
Voor de vegetatie zit in regenwater  meer voedingstoffen  dan in leidingwater. Maar er gaat niets boven een regenbui die af en toe rechtstreeks uit de hemel valt.
Dat is de laatste uren overvloedig gebeurd en het is van de planten af te lezen hoe goed het ze doet. Ook al plenst het, het valt neer met een zachtheid die de gieter niet kan evenaren. Misschien door de bijzondere manier waarop de regendruppels uit elkaar vallen bij het raken van de oppervlakte, anders dan bij het gieten.

De watermunt (Mentha aquatica) rond de vijver heeft mooi glanzend gekregen in een paar uur tijds. Watermunt heeft graag een nat stukje grond. Bij het kneuzen van de bladeren komt er een pepermuntgeurtje vrij. Pepermunt hebben we ook in de tuin, van beide soorten kan heerlijke thee gezet worden, samen of apart. Ik doe er altijd ook een takje Myrrhis bij. 

Watermunt

Pepermunt

.

Gerst , gort en gezondheid.

https://www.lifeunlimited.nl/gezondheid-voedingsvezels/#google_vignette

Hierbij deel ik een link, over de gezondheid van gort of gerst.
Gort is gepelde gerst en gerst is een nogal vergeten graansoort en gort een helemaal vergeten product daarvan.
Hoogsten is gerst nog bekend als onderdeel van de bier productie. In het oosten van land is gort bekend als stevige hap van het streekgerecht kruudmoes/melkmoes afhankelijk van de streek waar men woont heet het dan melk- of kruudmoes. (kruidenmoes)

Parel gort of parel gerst zijn verkrijgbaar in gezondheidswinkels. Tenminste, daar koop ik het.
Nadat een paar jaar terug, de Lassi vluggort uit het assortiment van supermarkten was genomen, moesten we zoeken naar een alternatief verkooppunt en die vonden we in de plaatselijke gezondheidswinkel.
Eerst kocht ik parelgort, later zag ik dat ze daar ook parelgerst aanboden. Dat leek me een helemaal natuurlijk product.
Sinds vorige maand, was daar de parelgerst, niet de gort, uit het schap verdwenen, maar het kon per stuk besteld worden. Ik heb twee pakken a 500 gram besteld. Ik moest iets meer dan €6 betalen voor de twee pakken. 
De gerst of de gort moet een paar uur weken in water om goed gaar te worden, dat was met de vluggort niet zo. 

Vandaag heb ik de gerst als ingredient in de soep gebruikt, samen met rode linzen. Het kwam plotseling op om een pan soep te koken. Er was geen gelegenheid meer om te weken. De gerst was nipt gaar, terwijl de linzen uit elkaar gevallen in de soep waren opgegaan.
 
https://www.boeregoed.nl/2022/04/25/roomse-kervel/

Zonlicht in de rook

 Vanmorgen had ik me voorgenomen weer eens flink aan de slag te gaan in de tuin. Na een verfrissend drankje binnen, kwam ik weer buiten om verder te gaan. Het viel me op dat het zonlicht heel anders was dan toen ik naar binnen ging. Het eerste wat ik dacht en ook tegen mijn man zei was: " De kleur van het zonlicht is alsof er onweer op komst is, zoals de zon schijnt in de avond, met dat mooie zachte licht".
Ik stond nog even met verbazing te kijken, toen ik een scherpe brandlucht rook. Van ons beschutte terras stapte ik de tuin in en oh vreselijk, daar zag ik het, dikke rookwolken kwamen achter de bomen van de oostelijke horizon vandaan en schoven voor de zon. Ik zag mijn angst voor bosbrand, na lange droogte, bewaarheid worden. 
De natuurbrand is uitgebroken tijdens een oefening, op het terrein van legerplaats Oldebroek.
Onthutsend waren de films en foto's die we later op de dag toegestuurd kregen. 

Ik waag me altijd graag ver in de bossen, maar niet als het langdurig droog is. Als de hens erin schiet, hoe kom je dan zo gauw in de veilige wereld terug. 

Tien voor één kregen we de eerste rookalarm melding via de telefoon. Beetje laat dus. Tien voor vier kwam het tweede alarmsignaal. 

Het was minder gezond vandaag om iets te ondernemen in de buitenlucht  hier in de omgeving, toch heb ik gewoon doorgewerkt.
Van de nood heb ik een deugd gemaakt en geprofiteerd van het mooie zonlicht, dat door het rookgordijn op de planten viel. 
Myrrhis heeft de eerste witte bloeischermen ontwikkeld en ook de mooie driekleur viooltjes straalden in de versluierde zonnestralen. De beide odorata's dus. (Myrrhis odorata en Viola odorata) En dan nog de sering die voor de eerste keer bloeit.

Driekleur viool

Myrrhis in bloei

Melkmoes eeuwenoud streek gerecht

 Op deze tweede Paasdag heb ik even tijd en zin om iets over de ontwikkeling in de tuin te schrijven.
De Myrrhis odorata planten (in de volksmond Romeinse of roomse kervel genoemd) hebben zich mooi ontwikkeld.
Zaterdag heb ik er al van kunnen oogsten.
Ik heb er meteen een pan melkmoes mee gemaakt. (Het recept staat onder de link)
Die staat nu in de koelkast om vanmiddag te eten.
De smaken van gort, rozijnen en de kruiden kunnen dan door een nachtje over te staan in de koelkast, eerst met elkaar trouwen, zoals dat genoemd word, wat de smaak van het gerecht ten goede komt. Deze keer heb ik een harde worst meegekookt.
Dat geeft extra smaak, het ziltige van de worst combineert prettig met de zoetheid van het gerecht en na de matigheid van de paastijd, kunnen we wel iets dat voedzaam is gebruiken.

Boven de groene waaiers van de Myrrhis planten staan twee bloeiende bomen.
De pruimenboom zit vol bloesems, die heel veel pruimen beloven, als er geen nachtvorst tussenbeide komt.
De andere boom is een Magnolia. De donkerrode bloemen geven een prachtige aanblik en een heerlijk geur. 

Myrrhis odorata

Magnolia

Pruimenboom

Groeiende gewassen

 De afgelopen tijd was hectisch voor ons. Behalve druk werk, werden we ziek. De één hield een verschrikkelijke verkoudheid over, aan het  werken zonder jas in de tuin, die uitliep op een longontsteking. Met een homeopathische middel van A. Vogel en warmte kon de kwaal bestreden worden. De A. Vogel tuinen zijn een interessante attractie, niet zo ver bij ons vandaan. De ander kreeg de vervelende hoestgriep. Dat duurde ook een paar dagen, voor het ergste voorbij was. De derde kreeg hetzelfde maar dan in mindere maten. Ten slotte werd nummer drie met een hartinfarct van zondagmorgen 1 maart tot en met donderdag 5 maart in het ziekenhuis opgenomen. Nu gaat het weer goed.

 

Door deze problemen kon ik niet eerder dan vandaag iets doen in de tuin. Ik heb vanmorgen vroeg, een grote lap omgespit en koemest aangebracht. Heel fijn dat later op de morgen, de regen met bakken uit de lucht begon te stromen. 

Daslook groeit al volop en daarvan oogst ik ook met handen vol. Het kruid is net zo gezond als knoflook, maar zonder de geurhinder.
Van Myrrhis odorata heb ik bijna aan de oppervlakte, maar nog net onder de grond, de eerste spruit ontdekt. 
Van daslook maak ik meestal pesto, maar het is ook heel smaakvol door salade en andere gerechten. 
Rabarber is ook net boven de grond, met rode knobbels en één groen, jong blaadje er al aan. 

De fleur van driekleur violen (Viola tricolor), maartse violen (Viola odorata), die de wetenschappelijke naam Odorata deelt met Myrrhis odorata, vanwege de heerlijke geur van beide planten en blauwe druifjes maken ons al een tijdje blij. 

Morgen is het biddag in de regio, maar we hebben ook al genoeg om voor te danken. 

driekleur viooltje (Viola tricolor)

daslook

maarts viooltje (Viola odorata)

 

Daslook, Sedum en aardpeer in het noodpakket

Nu de sneeuw van vorige week helemaal is weg gedooid, wordt er iets zichtbaar van de aanstaande lentetuin. 
Kleine sprietjes daslook (Allium ursinum) komen al weer te voorschijn. Is daslook gezond? Lees hier.
De planten groeien onder de beuken heg en onder een rododendron struik. Op zeer arme grond dus. Een beetje kalk heb ik er afgelopen herfst wel overheen gestrooid.
Daslookblad lijkt veel op het lelietje van dalen en dat is een welriekende maar enigszins giftige plant, die pas tevoorschijn komt, als de daslook al weer aan het verdwijnen is. Opletten en ruiken is in die tijd dus geboden. De daslook ruikt naar knoflook en is net zo gezond, maar zonder de hinderlijke geur achteraf uit de mond. 
De hele winter, hebben we kunnen oogsten van Tripmadam (Sedum reflexum)
Een gezonde vetplant, waarvan gezegd wordt dat die goed werkt tegen hoge bloeddruk en aderverkalking.
We hebben nog aardperen om in geval van nood te kunnen oogsten. Deze knollen kunnen rauw gegeten worden. Lekker is wat anders vind ik, maar gezond zijn ze wel. 
Een lieve vriendin reageerde helemaal geschokt nadat ze me vertelde over haar noodpakket en ik zei dat ik me niet druk maak met gehamster. Voor nood heb ik altijd drie maal vijf liter drinkwater in voorraad. Ze dacht in een nood toestand dan op waxinelichtjes iets warm te kunnen maken. Nou ja, dat is wel vindingrijk, maar aardpeerknollen kun je dus gewoon rauw eten. Schoonwassen doen we met regenwater uit de regenton.
 

 

Tripmadam

Anasmunt die ik binnen in een pot op de vensterbank gezet heb om de winterkou te trotseren. 

Iets lekkers maken, dat bijdraagt aan de gezondheid

 is een grote uitdaging.
De hele dag heeft het geplensregend hier. Hond uitlaten moest gewoon  onder de paraplu gebeuren. Er was geen droog moment. 
Voor een teug frisse lucht loop ik, ondanks de regen, regelmatig even over het tuinpad de tuin in om diep adem te halen.
Even kijken hoe de gewassen er bijstaan. 
Myrrhis odorata staat er voor deze tijd van het jaar volop en fris bij. Evenals de meeste andere kruiden. Vooral ananasmunt, groen met een wit randje, is nog steeds een plaatje om te zien. Daar kan prima muntthee van getrokken worden. 
Binnen, in de keuken heb ik nu maar een chocoladegoedje in elkaar geflanst. De sinterklaastijd is daar geschikt voor. 
Ik kon een niet beter en gemakkelijker recept, dat ook nog smaakt en wat gezondheid afgeeft,  bedenken dan Arretjescake.
Volgens dit recept heb ik de snoeperij gemaakt, maar wel een beetje aangepast. 
De hoeveelheid cacao leek me veel te veel. Dus is dat 75 gram geworden.
Er is iets meer volkorenbiscuit (hier zit iets suiker in) doorgegaan, anders bleef er weer een kliekje over. De basterdsuiker heb ik vervangen door twee theelepels stevia, een natuurlijke gezonde zoetstof, die iets van 10 keer zo zoet is als suiker. Een zakje vanillesuiker en een flinke eetlepel zure room, zijn er ook nog doorgegaan. De smaak van stevia is niet zoals die van suiker, maar voor de gezondheid moet een mens wel eens een compromis sluiten. In een chocolade product valt de smaak van stevia niet zo op.

Over cacao en roomboter kun je je afvragen: Hoe gezond zijn die ingrediënten nu eigenlijk? 

Myrrhis 19 november

Andijvie

Pesto met (on)kruiden

De laatste kruiden uit de tuin nemen we nog even te baat om verse pesto te maken.De smaak is minder dan aan het begin in de volle groei.
Er is nog wat redelijk Myrrhisblad te vinden, citroenmelisse in overvloed en diverse muntsoorten, waaraan nog goede blaadjes te vinden zijn.
Zevenblad is een uitstekende plant om pesto van te maken.
In de regel wordt dit gewas onkruid genoemd, maar dat is het niet.
Dankbaarheid voor dit 'tuinmansverdriet' zou op zijn plaats zijn. Wij proberen het weg te wieden, maar helemaal uitroeien lukt nooit. Gelukkig maar.
Het is de wijsheid van de Schepper, die dit erg gezonde kruid voor ons geschapen - en aan ons gegeven heeft.
Hij heeft het zo gemaakt, dat bij het wieden de ondergrondse wortelstokjes afbreken en uit wat niet weggetrokken is gaat weer een nieuwe plant groeien. 
Verder doe ik nog wat basilicum in de pesto, wat ik dan nu in een groentezaak koop.
We hebben deze zomer heerlijk geurig, rood basielkruid in de tuin gehad, maar dat is nu op.

Een goed pesto recept is vast wel ergens op internet te vinden.
Ik mix een handje vol van die kruiden in de hakmolen van de staafmixer, met een teentje knoflook en ongeveer 30 gram walnoten of cashewnoten, of een mix daarvan. Parmesaanse kaas ongeveer 25 gram. Ook olijfolie en peper.

Zout, als dat nodig is, want er zit ook al kaas door. Als ik geen parmesaanse kaas in huis heb, rasp ik er gewone kaas door.

Zevenblad

Citroenmelisse
De blaadjes worden al oud.

De oogst van Vitelotte Noir

staat ons nog te wachten.
Een jaar of zes geleden kregen we, een in een emmer gepote pol van deze aardappelen.
Een familielid, die twee maanden wegging, vroeg ons voor de plant te zorgen.
Omdat ik zag dat de aardappels veel te nat waren in die emmer heb ik ze zonder bedenken  over gepoot in onze tuin.
Gewoon een gat gegraven dat diep genoeg was en de knolletjes voorzichtig overgezet.
Ze groeiden verder als een tierelier en we genoten van de groei en van de bloei. 

Halverwege september hebben we ze geoogst. Er kwamen diep paarse- tot zwarte langwerpige knolletjes naar boven. Het onderscheid tussen de bolletjes en de zwarte grond was moeilijk te zien.
We haalden een aardig aantal aardappeltjes uit de grond, die we van plan waren aan de eigenaar terug te geven, maar die wilde ze niet aannemen.
Dus hebben we de helft maar zelf opgegeten en de andere helft laten kiemen en halverwege april in de grond gepoot. 
Dat poten had eigenlijk niet gehoeven, maar weet dat maar eens.
Deze aardappel is anders dan andere aardappels. Ze vermeerdert zich met kleine knolletjes langs lange wortelstokken, die horizontaal onder de grond door kruipen. Een nogal invasieve plant. 
Elk voorjaar komen ze trouw weer boven de grond en ze gaan maar dapper door, met in beslag nemen van de tuin.
Bij het oogsten blijven er ongezien, wortelstokken met knollen achter en die gaan weer nieuwe planten vormen.
Blijkbaar zijn ze resistent tegen aardappelmoeheid, waarvoor de gangbare consumptie aardappels gevoelig zijn en daarom elk jaar een andere plek nodig hebben. Pas na het derde jaar kunnen ze weer op een eerdere plek verbouwd worden.
Vitelotte noir of truffelaardappel, behoort tot de vergeten consumptie gewassen. Het is een Franse aardappel, die gezond is door het paarse pigment en culinair hoog op de lijst staat.

 

Van Myrrhis en zevenblad naar pesto.

 De tuinplanten zijn een beetje op hun retour. Zoals het boomblad nu aan het verkleuren is, zo ook de kruiden.
Vooral de Myrrhis wordt voor een groot deel geel en bruin. Die blaadjes knip ik maar weg. Het snoeisel laat ik op de grond liggen om te composteren.
Toch komen er nog steeds jonge scheuten te voorschijn. Aan de krappe kant voor een maaltijd, daarom heb ik aangevuld met gedroogde en fijn gewreven kruiden van de wintervoorraad, want we houden van een volle groene maaltijdbrij. 
Andere kruiden  waarvan alleen de toppen nog prima te oogsten zijn is: Citroenmelisse, zevenblad, kruizemunt, pepermunt, wittemunt en ananasmunt.
 
Er staat nog mooie rode basilicum in de tuin, die ik binnenkort in een pesto wil gebruiken. 
Vandaag heb ik ook een eenvoudige pesto gemaakt van de Myrrhis met een paar blaadjes van al die andere kruiden en zevenblad, met groene basilicum, volgens ongeveer dit recept, met eigen aanpassingen.
In pesto kan heel goed het gezonde (on)kruid; zevenblad verwerkt worden.

 

Boomspinazie (Chenopodium Giganteum)

 Is een vergeten groente.
Ooit zag ik een stekje, te koop staan in een kasteeltuin. Het plantje zag er zo mooi uit. Groen met een mooi rood bladhoofdje, ik was er helemaal weg van.
Juist liep er een vrijwillige tuinman in de buurt. 'Wat hebt u hier dan voor moois' vroeg ik hem. 'Dat is een stekje van een boomspinazie', kreeg ik ten antwoord. Een 'vergeten' groentesoort en prima te eten. Anders dan bv aardpeer, waar je buikpijn van krijgt.
Nou, ik was het met hem eens dat aardpeer, hoewel super gezond, vanwege de inuline die de knol bevat, raar kan gaan rollen door je darmen. 
Het kleine boomspinazie plantje sloeg aan in onze tuin. Het stond erg mooi en het werd steeds mooier, naarmate het groter en groter op groeide, deed het zijn naam 'giganteum' alle eer aan. Echt een hele struik, met prachtige rode pluimen, waar zich heel veel zaad in ontwikkelde. Het jaar daarop kwamen door uitzaaiing overal kleine plantjes op.
Ik moest het gewoon weg wieden, om nog plek over te houden voor andere gewassen.
Van de bladeren heb ik, met de gedachte aan spinazie maar een portie gewokt, met een uitje en knoflook. Het smaakte al heel goed.
Een beter recept moet ik nog ontwikkelen. 
Boomspinazie vermenigvuldigt zich in onze tuin door permacultuur.
De plant zaait zich vanzelf uit. Heel gemakkelijk. 

Boomspinazie al een beetje in herfststemming,
het mooie is er al af.

Het regent en de zon schijnt in de tuin

Stevia natuurlijk zoetmiddel.

 Sinds een paar weken zijn we groene, pure Stevia als zoetmiddel gaan gebruiken en we hebben daarmee voor een groot deel de suiker vervangen. Deze groene stof heeft nogal wat voordelen op de gezondheid. 
Stevia is in tegenstelling tot suiker, goed voor het gebit. Dus daarover geen zorgen meer. 
Verder is deze wonderlijke zoetplant niet dikmakend. Wie er meer over wil weten, kan altijd de zoekmachine gebruiken. Hier één van de vele mogelijkheden.

Al een tijd geleden ben ik er ook al eens mee bezig geweest. Maar ik en wij konden toen niet aan de (na)smaak, wennen. Die is anders dan van suiker.
Vanwege de vele voordelen van Stevia boven suiker en zelfs boven honing, ben ik het nu nog eens aan het uitproberen, met hele kleine hoeveelheden. 
Chocolade recepten combineren goed met de smaak van stevia.
Een kop warme chocolade melk met een mespuntje stevia erdoor is lekker.
Arretjescake bv. die niet gebakken hoeft te worden, kan prima gezoet worden met pure stevia.
Kwark en yoghurt met een heel kleine hoeveelheid smaakt ook goed.
Stevia lijkt duur, maar vaak is een mespunt voldoende om een hoeveelheid te zoeten.
Zelf meng ik wel eens als tussendoortje een halve kop zure room of yoghurt met cacao en een heel klein beetje stevia erdoor. Heerlijk! 
  

Waterschaarste en fermentatie.

 Deze week ben ik ondanks de warmte, nogal heftig aan het buffelen geweest in de tuin. Veel 'onkruid' weg getrokken, sloten water uit de regentonnen naar de planten gesleept.
In de nachten dauwt het gelukkig wel, maar regen is nog in geen dagen te verwachten.
Dat is in deze tijd van het jaar niet zo erg, omdat er geoogst moet worden. Nu kan de oogst mooi droog binnen gehaald worden, wat de kwaliteit ten goede komt.
De eerste regenton is helemaal leeg en van de tweede is de bodem in zicht.
Ik zal dus met de tuinslang, wat kraanwater aan het laatste kwart  regenwater toe moeten voegen om aan de watervraag van de planten te voldoen. 
Drinkwater op zich kan de planten niet op de juiste manier voeden, daarom mengen wij bij dreigend te kort, het regenwater met kraanwater, waardoor het kraanwater eigenschappen van het regenwater gaat overnemen en aanmaken.

Voor voedselconservering heb ik spitskool fijn gesneden om dit te laten fermenteren naar zuurkool. Zuurkool is heel gezond, maar wij vinden de gekochte kool uit het vat te zuur. Ik laat de zachte spitskool kort fermenteren, vijf tot acht dagen, eerst proeven of het goed smaakt en dan in de koelkast. Zo ook met courgettes en komkommers. We hebben van de courgettes al wat geproefd door de sla. De gefermenteerde spitkool is al voor de helft opgegaan, aan de gasteters. Ze vonden het heerlijk. 

Als afdekblad heb ik een druivenblad gebruikt, maar kan ook met een blad van de kool.
Als afsluiter vul ik een plasticzakje met water, een knoop erop, dat leg ik er bovenop i.p.v. een steentje,
Courgette of komkommer in gefermenteerde toestand, mix ik door de sla, met nog ander lekkers, als tomaat, fijn gesneden Myrrhis takjes, bieslook e.d. Aangemaakt met een sausje van: olijfolie en eenzelfde deel appelazijn, met mosterd en iets honing. Een delicatesse.  

Muntsoorten en zoete aardappel

Iemand kwam een paar dagen geleden, belangstelling tonen voor onze Myrrhis planten, munt- en andere kruidensoorten in onze tuin.

Ze had een schaartje meegenomen en ze knipte maar. 
De meeste muntsoorten vond ze lekker om thee van te zetten of door salades, soepen en andere gerechten te doen.
Munt is gezond en aangenaam fris geurig.
In de koelkast blijven de afgeknipte takjes wel een dag of tien goed en fris. 

Tijdens de rondleiding zag ik tot mijn verrassing, dat er loof van de zoete aardappel (Ipomoea batatas) boven de grond te voorschijn was gekomen. Ik had er al niet meer op gerekend. Het mooie loof is eetbaar. 

Hier een lijstje van de muntsoorten in onze tuin.

watermunt (Mentha aquatica)

aarmunt (Mentha spicata) of groene munt

1. Kruizemunt (Spearmint) 
   
   Ananasmunt (Mentha suaveolens 'Variegata')
   
   Witte munt ( Mentha suaveolens)
   
   Pepermunt  (Mentha x piperita)
   
   Hier een lijst van de meeste muntsoorten en hun verzorging.
   
   

Op pad geweest in Oene

 Gisteren 29 juli, zijn we op stap geweest in Oene. Elk jaar weer een belevenis. We hadden gezellige gesprekken met andere gasten en met de deelnemers. Om alle deelnemers bij langs te gaan, op één middag is niet te doen. Vorig jaar zijn we twee middagendagen geweest, maar gisteren moesten we een selectie maken. 
De aardbeientuin is een spectaculair item, waar je wel wat tijd voor moet uittrekken om alles goed te bekijken. Geweldig om door de kassen te wandelen. In de paar eerste waan je je in een sauna. Ik houd erg van warmte. Daarna kom je langs de buitenteelt. Schitterend om te zien, rode en nog groene aardbeien hangen aan de struikjes. 
Daarna bezochten we boerderij de Goudbeek. Ook spectaculair. Het koeien ras 'Blaarkop'wordt daar met zorg gehouden. Een melkfabriek wordt er geëxploiteerd, niet zo groot, maar met heel veel werk. Excellent opgezet en door het glas te bewonderen, vanwege de hygiëne vanzelf, kunnen ze binnen geen andere mensen toelaten, dan de medewerkers. Er worden heerlijke vla's gemaakt, yoghurt, karnemelk, roomboter enz. Allemaal te koop in de winkel. Hier kreeg ik een vraag naar het recept van melkmoes, (dat maken ze daar niet) hoe dat gemaakt moet worden en waarom dat ergens anders weer 'kruudmoes' heet. Tja dat is een streekgebonden benaming. En of er ook worst en spek in moet. Nee hoor dat hoeft echt niet. Zonder vind ik het heerlijk, maar een klein beetje hier en daar een ziltig smaakje er doorheen is ook lekker. Tussendoor nog bij een paar ateliers schilderijen bewonderd. Het was een volle maar geslaagde middag.  

Weers invloed op plantengroei

Weer warm weer! Wij vinden het heerlijk, we hebben iets minder met kou, maar beide weertypes zijn nodig op zijn tijd voor flora en fauna.
In de natuur schieten er bij warm weer, onverwachts weer andere planten op dan in een koele zomer. 

Het zal zo'n twintig jaar geleden zijn, dat we ook een zeer warme en droge zomer hadden.
Opeens dook er een heel aparte plant op in de tuin, die we nog nooit gezien hadden en we hadden geen idee in welke richting we de bloem moesten zoeken. Google-lens was er nog niet. Dus werd het boeken raadplegen.
Soms verlang ik nog wel eens terug naar de tijd van de encyclopedieën. Gezellig samen iets opzoeken.
Maar terug naar de geheimzinnige plant. We vroegen het aan een specialist, met een uitgebreide plantenkennis. Hij zei: 'dat is de Hebenstrecia dentata' en daarvan heb ik jaren geleden wat zaadjes meegenomen uit Zuid-Afrika en er hier een paar van laten vallen'. In de warmte van die hete droge zomer (2005?) was het zaad dus na jaren tot ontwikkeling gekomen en al die tijd in de grond bewaard gebleven. 

Vannacht werd ik lastig gevallen door een mug op de slaapkamer. Slapen heb ik er verder goed om gedaan.
Vanmorgen heb ik als afweer een bos citroenmelisse, met ananasmunt en Myrrhis in vaasjes gerangschikt en in ons slaapvertrek en in de hal neergezet. Nu is het afwachten of en hoe lang het helpt. In ieder geval geurt het heerlijk. 

De citroenmelisse had kleine witte bloemen, waarop honingbijen af en aan vlogen. Hoewel ik ze heb afgeknipt, blijven er nog voldoende planten over voor de bijen.